رسانههای امریکایی گزارش دادهاند که تهران و واشنگتن در آستانه توافقی موقت و ۶۰ روزه قرار دارند؛ توافقی که شامل تمدید آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز، کاهش برخی تحریمها و آغاز مذاکرات هستهای خواهد بود.
به گزارش خبرگزاری جمهور، پایگاه خبری «آکسیوس» به نقل از مقامهای امریکایی و منابع آگاه گزارش داده است که پیشنویس یادداشت تفاهم میان ایران و امریکا وارد مراحل نهایی شده و دو طرف در حال بررسی توافقی موقت با قابلیت تمدید هستند.
بر اساس این گزارش، یکی از مهمترین بندهای این توافق، بازگشایی کامل تنگه هرمز و تضمین آزادی عبور و مرور کشتیها است. در چارچوب این تفاهم، ایران متعهد شده برای تامین امنیت دریانوردی، مینهای دریایی مستقر در این آبراهه را پاکسازی کند و هیچگونه محدودیت یا عوارضی برای کشتیهای عبوری اعمال نشود.
در مقابل، امریکا نیز متعهد خواهد شد بخشی از تحریمهای اقتصادی، بهویژه محدودیتهای مرتبط با صادرات نفت و بنادر ایران را تعلیق کند. به نوشته آکسیوس، واشنگتن امیدوار است این اقدام علاوه بر کاهش فشار اقتصادی بر ایران، به ثبات بازار جهانی انرژی نیز کمک کند.
مقامهای امریکایی تاکید کردهاند که سیاست دونالد ترامپ بر اصل «اقدام در برابر امتیاز» استوار است؛ به این معنا که روند کاهش تحریمها مستقیماً به میزان همکاری عملی ایران در بازگشایی مسیرهای دریایی و اجرای تعهدات امنیتی وابسته خواهد بود. همچنین آزادسازی کامل داراییهای بلوکهشده و لغو دائمی تحریمها به حصول توافق جامع نهایی موکول شده است.
در بخش دیگری از این پیشنویس آمده است که ایران متعهد میشود به دنبال دستیابی به سلاح هستهای نباشد. همچنین قرار است در طول دوره ۶۰ روزه، مذاکرات درباره تعلیق غنیسازی اورانیوم و کاهش ذخایر هستهای آغاز شود. آکسیوس مدعی شده تهران از طریق میانجیها، موافقتهای شفاهی اولیه را در این زمینه ارائه کرده است.
طبق این گزارش، نیروهای امریکایی که در ماههای اخیر برای اعمال فشار و تقویت محاصره دریایی در منطقه مستقر شدهاند، تا زمان دستیابی به توافق نهایی و قابل راستیآزمایی در مواضع خود باقی خواهند ماند.
این یادداشت تفاهم همچنین به وضعیت لبنان و تنش میان رژیم اسرائیل و حزبالله پرداخته است. بر اساس گزارشها، بنیامین نتانیاهو نسبت به بند مربوط به پایان جنگ در لبنان ابراز نگرانی کرده، اما واشنگتن به تلآویو اطمینان داده است که در صورت حمله یا بازسازی توان نظامی حزبالله، اسرائیل حق اقدام نظامی خواهد داشت.
یک مقام امریکایی در اینباره گفته است: «حملات به لبنان ناشی از ملاحظات داخلی و سیاسی نتانیاهو است، اما ترامپ بر منافع امریکا و ثبات اقتصاد جهانی تمرکز دارد.»
گزارشها همچنین از نقش محوری پاکستان در روند میانجیگری میان تهران و واشنگتن حکایت دارد. به گفته منابع آگاه، فیلد مارشال عاصم منیر طی روزهای جمعه و شنبه برای نهاییسازی مفاد توافق در تهران حضور داشته است.
همزمان، دونالد ترامپ نیز روز شنبه در تماس تلفنی با رهبران کشورهای عربی و اسلامی از جمله عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه و امارات متحده عربی، حمایت آنان را از این توافق جلب کرده است.