جعفر مهدوی در استانبول چه می‌کند؟

جعفر مهدوی می‌گوید که در جریان سفر «تفریحی و شخصی» به استانبول، با شماری از شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی دیدار و گفتگو کرده است.

 

این فعال سیاسی حامی طالبان، روز پنجشنبه در ایکس نوشت: «برای سفر سیاحتی به شهر استانبول آمده‌ام و هیچ آجندای سیاسی به نمایندگی از هیچ آدرس حقیقی یا حقوقی ندارم.»

 

او نوشت: «علاقمندی این عزیزان برای بازگشت امن، با عزت و محترمانه به کشور و حل مسائل مورد اختلاف میان افغان‌ها از طریق گفتگو و مکانیزم‌های مسالمت‌آمیز و نفی هرگونه جنگ و خشونت مهم‌ترین موضوعات مورد بحث در این ملاقات‌ها بود.»

 

جعفر مهدوی که پیشتر در دوران جمهوریت، نماینده کابل در پارلمان بود به دنبال به قدرت رسیدن دوباره طالبان همچنان در کابل باقی ماند و روابط نزدیکی با برخی از سران این رژیم برقرار کرد. 

 

او از معدود بازیگران جامعه هزاره محسوب می‌شود که به نفع طالبان لابی‌گری می‌کند و علیرغم کژتابی‌ها و عهدشکنی‌های طالبان در قبال حقوق ابتدایی جامعه شیعه افغانستان، جعفر مهدوی اما همچنان در کنار این رژیم باقی مانده و برای تسهیل دستیابی آن به مشروعیت ملی تلاش می‌کند.

 

آگاهان مستقل می‌گویند که جعفر مهدوی، روابط شخصی نزدیکی با شبکه حقانی دارد و از نظر جناح‌بندی داخلی طالبان بخشی از لابیگران فراسازمانی این شبکه در تقابل با اقتدارگرایی رو به توسعه قندهار محسوب می‌شود. 

 

به عبارت دیگر به نظر می‌رسد که شبکه حقانی برای مقابله با اقتدارگرایی رو به توسعه حلقه قندهار به رهبری ملا هبت الله آخوندزاده، از چهره‌هایی مانند جعفر مهدوی به عنوان لابیگران فراحزبی خود استفاده می‌کند تا مشروعیت ملی این شبکه را گسترش دهد و در مقابل، مشروعیت و نفوذ قندهاری‌ها بر سایر اقوام و اقشار جامعه افغانستان را محدود و محدودتر سازد. 

 

در صورت درستی این برداشت به نظر می‌رسد که سفر اخیر جعفر مهدوی به ترکیه به دنبال بالا گرفتن تنش و تقابل میان شبکه حقانی و حلقه قندهار بخشی از تلاش حقانی‌ها برای توسعه نفوذ خود در میان سایر بازیگران سیاسی برای منزوی کردن رهبر خودکامه طالبان صورت گرفته است.

 

به عبارت دیگر، جعفری مهدوی از جانب سراج الدین حقانی و سایر سران شبکه به ترکیه اعزام شده تا از طریق رایزنی با اپوزیسیون سیاسی طالبان، فشارها بر حلقه قندهار را افزایش دهد و راه را برای مشروعیت بخشیدن به این شبکه به عنوان یک بازیگر قابل اعتماد و اهل تعامل و گفتگو در آینده سیاسی افغانستان هموار کند. 

 

بر این اساس، سفر مورد اشاره جعفر مهدوی به ترکیه و رایزنی‌ها و گفتگوهای مستقیم او با مخالفان طالبان به ویژه سران و رهبران شورای عالی مقاومت ملی برای نجات افغانستان که عمدتاً در استانبول مستقر هستند، دو هدف اساسی را دنبال می‌کند: یکی تطهیر سابقه جنایتکارانه سراج الدین حقانی و دست داشتن او در کشتارهای فجیع و مهیب در دوران جمهوریت که به شدت بر آینده سیاسی او به عنوان یک بازیگر نقش آفرین به نیابت از طالبان سایه افکنده و کارنامه حقوق بشری غیرقابل دفاع او را سیاه و سنگین کرده است، و دوم، یارگیری از میان مخالفان سیاسی طالبان به نفع شبکه حقانی در تقابل با قندهار و تلاش برای منزوی کردن رهبر اقتدارگرا و جاه طلب طالبان در قبال مشروعیت بخشیدن به شبکه حقانی به عنوان تنها نماینده طالبان در تعامل با مخالفان و سایر بازیگران جامعه سیاسی و قومی افغانستان. 

 

به این ترتیب به نظر می‌رسد که سران شبکه حقانی از چهره موجه و سابقه نسبتا پاک جعفر مهدوی برای لابی‌گری به نفع خود هم در تقابل با حلقه قندهار و هم به منظور تطهیر گذشته جنایتکارانه و باز کردن راه خود به عنوان یک بازیگر مشروع در معادلات سیاسی آینده افغانستان استفاده ابزاری می‌کنند. 

 

در این میان اما مشخص نیست که سفر اخیر جعفر مهدوی به ترکیه تا چه اندازه موفقیت آمیز بوده و ماموریتی که به او واگذار شده آیا در نهایت آنگونه که سران شبکه حقانی اراده می‌کنند، عملیاتی خواهد شد یا خیر؛ اما نفس این رویداد نشان می‌دهد که تنش و تقابل میان کابل و قندهار به مرحله‌ای تعیین کننده رسیده و این اقدامات، بیانگر تلاش‌های مضاعف برای تعیین برنده نهایی این بازی پیچیده و دشوار است. 

 

اگرچه آگاهان می گویند که شبکه حقانی با توجه به برخورداری از حمایت گسترده منطقه‌ای و بین‌المللی و نقش آفرینی سازمان‌های جاسوسی منطقه و جهان به نفع این جریان مخوف و نیز کمک لابی‌گرانی مانند جعفر مهدوی برای تسهیل تعامل آن با سایر بازیگران سیاسی و قومی داخلی، شانس بیشتری برای موفقیت دارد؛ اما با توجه به قدرت سخت افزاری، تسلط غیر قابل انکار و عمل‌گرایی مبتنی بر اقتدار، نفوذ، کاریزما و مشروعیت مذهبی رهبر طالبان در میان لایه‌های گوناگون این رژیم، تعیین برنده نهایی این دوئل دشوار را با پیچیدگی‌های جدی روبه‌رو می‌کند.

 

عبدالمتین فرهمند - جمهور