طالبان به آغوش پاکستان بازمی‌گردند؟

براساس گزارش اکسپرس‌تریبون، سراج‌الدین حقانی، سرپرست وزارت داخله طالبان، در دیدار با نمایندگان ویژه پاکستان و چین، اطمینان داده که طالبان از مرزهای مشترک با پاکستان حفاظت می‌کنند. اکسپرس‌تریبون پیش‌تر نیز گزارش داده بود که طالبان با پاکستان و چین توافق کرده‌اند تا از محور هند فاصله بگیرند و روابط خود با هند را تنها در سطح دیپلماتیک حفظ کنند.

 

نکته قابل توجه، نزدیکی اکسپرس‌تریبون به ارتش پاکستان و عدم تایید ادعاهای آن توسط طالبان و مقامات ارشد دولت پاکستان است. بنابراین، آنچه تاکنون از سوی اکسپرس‌تریبون درباره نزدیک شدن مواضع طالبان به پاکستان و فاصله گرفتن از هند مطرح شده، پیش از آنکه یک واقعیت انکارناپذیر باشد، می‌تواند بخشی از جنگ تبلیغاتی ارتش پاکستان برای تضعیف موقعیت هند در افغانستان یا تخریب روابط دهلی‌نو با رژیم طالبان باشد.

 

در بحبوحه درگیری با هند، پاکستان تلاش‌های مضاعفی را برای نزدیک شدن به طالبان یا دور کردن آن‌ها از دهلی‌نو آغاز کرده است. برگزاری نشست سه‌جانبه با حضور نمایندگان ویژه چین و پاکستان به میزبانی طالبان در کابل بخشی از این تلاش‌ها بود؛ اقدامی که هدف اساسی آن فاصله انداختن میان طالبان و هند و تلاش برای تضعیف نفوذ هند در افغانستان بود، چیزی که مورد حمایت چین نیز قرار دارد. با این وجود، هرگز مشخص نیست که نشست سه‌جانبه اخیر در کابل درست همان نتیجه‌ای را در پی داشته باشد که پاکستان یا حتی چین اراده کرده‌اند.

 

آنچه در تازه‌ترین تحلیل روزنامه اکسپرس‌تریبون وابسته به ارتش پاکستان درباره ابراز اطمینان طالبان مبنی بر تامین امنیت مرزهای مشترک میان دو کشور مطرح شده، با استناد به دیدار سراج‌الدین حقانی با نمایندگان ویژه پاکستان و چین در کابل است. کارشناسان می‌گویند سراج‌الدین حقانی از نظر وابستگی‌های اطلاعاتی و استخباراتی از مهره‌های مورد حمایت پاکستان محسوب می‌شود و روابط نزدیکی با حلقات استخباراتی و جاسوسی دولت اسلام‌آباد و ارتش این کشور دارد. با این حال، او درگیر جنگ قدرت با حلقه قندهار به رهبری ملا هبت‌الله آخوندزاده است و تحت فشار او برای محدود کردن دامنه دسترسی‌ها و صلاحیت‌های شبکه حقانی قرار دارد.

 

گفته می‌شود که رهبر طالبان مخالف جدی توسعه روابط با پاکستان است و به همین دلیل اخیراً به امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه این رژیم، اجازه سفر به اسلام‌آباد و شرکت در نشست سه‌جانبه با پاکستان و چین را نداده است.  

 

یکی از دلایل مخالفت ملا هبت‌الله آخوندزاده با سراج‌الدین حقانی می‌تواند اختلاف نظر آنها درباره رابطه با دولت پاکستان و حمایت از طالبان پاکستانی باشد. در حالی که حلقه قندهار از حامیان جدی طالبان پاکستانی به حساب می‌آید، برخی دیگر از رهبران طالبان تلاش می‌کنند تا مطالبات و دغدغه‌های اسلام‌آباد در زمینه مدیریت تروریست‌های پاکستانی و جلوگیری از حملات آن‌ها از خاک افغانستان علیه پاکستان را مد نظر قرار دهند.

 

در صورت درستی این برداشت، ابراز اطمینان سراج‌الدین حقانی مبنی بر تامین امنیت مرزهای مشترک میان افغانستان و پاکستان نیز در همین راستا صورت می‌گیرد و هدف از آن کاهش تنش میان کابل و اسلام‌آباد و توسعه روابط دوجانبه بر اساس خواسته‌های اسلام‌آباد است.

 

اما پرسش اساسی این است که آیا رهبر طالبان نیز به اندازه رئیس شبکه حقانی با پاکستان همراه است و ملاحظات و نگرانی‌های اسلام‌آباد در زمینه امنیت مرزها، کاهش سطح روابط با هند و تبدیل شدن دوباره طالبان به نیروی نیابتی پاکستان را مورد توجه قرار می‌دهد؟ پاسخ منفی یا مثبت به این سوال ارزش و اهمیت موضع‌گیری سراج‌الدین حقانی را مشخص می‌کند و نشان خواهد داد که آیا طالبان، آنگونه که رسانه‌های وابسته به ارتش پاکستان ادعا کرده‌اند، از هند فاصله می‌گیرند و به آغوش پاکستان بازمی‌گردند یا خیر.

 

محمدرضا امینی - جمهور