اعتراضات فاریاب؛ شمال آماده شورش می‌شود؟

 

طالبان پس از درگیری میان گروهی از جوانان بر سر آزار و اذیت دختران در روز دوم عید، در ولسوالی دولت‌آباد ولایت فاریاب، تعدادی از افراد درگیر را بازداشت و با خود برده‌اند.

 

در پی این بازداشت‌ها، روز دوشنبه ۱۹ جوزا، اعتراضاتی در برابر فرماندهی امنیه طالبان در دولت‌آباد برای آزادی جوانان راه‌اندازی شد که منجر به بازداشت شمار بیشتری از معترضان شد.

 

اگرچه اعتراضات علیه رژیم طالبان از آغاز دوباره حاکمیت این گروه در افغانستان، به‌ویژه در ولایت‌های شمالی کشور، بی‌سابقه نیست، اما آنچه اکنون در شمال جریان دارد، نشانگر موجی شدیدتر، جدی‌تر و امیدوارکننده‌تر از بیداری همگانی و خیزش ملی علیه حاکمیت یک‌جانبه و فاشیستی این رژیم محسوب می‌شود.

 

آنچه امیدها درباره اعتراضات فاریاب را تقویت می‌کند، ظرفیت اجتماعی این ولایت و سایر ولایات شمالی کشور برای قیام علیه رژیم طالبان است. 

 

گزارش‌ها حاکی است که طالبان در ماه‌های اخیر به اعمال بی‌پرواتر سیاست‌های قوم‌گرایانه خود در این ولایات می‌پردازند. پروژه تاریخی ناقلین دوباره احیا شده و حتی پروژه‌هایی مانند احداث کانال قوش‌تپه نیز آشکارا انگیزه‌های قومی و امنیتی دارد و این امر به نارضایتی‌های عمومی علیه طالبان در این مناطق دامن زده است. 

 

علاوه بر این، اعتراضاتی که به طور مکرر در بدخشان علیه رژیم طالبان رخ می‌دهد، انگیزه‌های مردم برای ایستادگی در برابر سیاست‌های سرکوبگرانه و قوم‌گرایانه این رژیم را تقویت کرده و به معترضان در فاریاب و سایر ولایت‌های مستعد شورش و اعتراض انگیزه مضاعف بخشیده است.

 

به عبارت دیگر، اعتراضات مردم بدخشان نشان داد که قیام علیه طالبان، برخلاف آنچه تصور می‌شد، نه ناممکن است و نه مسیری مرگبار و پرهزینه برای دستیابی به اهداف ملی، بلکه پاسخ به بی‌عدالتی سازمان‌یافته فاشیست‌های طالب محسوب می‌شود.

 

در این میان، البته تغییر مواضع رهبران سیاسی در تبعید را نیز نمی‌توان نادیده گرفت. به‌عنوان نمونه، عبدالرشید دوستم، عنایت‌الله بابر فرهمند و باتور دوستم، اخیراً در پیام‌های جداگانه‌ای علیه آنچه «پروژه ناقلین» نامیده می‌شود و بر اساس آن طالبان تلاش می‌کنند تا با احیای طرح تاریخی عبدالرحمان خان، پشتون‌های پاکستانی و جنوبی را به ولایات شمالی کشور منتقل کنند، موضع گرفتند. آنان به طالبان هشدار دادند که این اقدامات و سیاست‌ها موجب خیزش مردمی و قیام همگانی علیه این رژیم خواهد شد و به پاسخ تند، ویرانگر و براندازنده اقوام بومی ساکن مناطق شمالی کشور خواهد انجامید.

 

بنابراین با توجه به زمینه‌های قبلی قیام و انقلاب علیه رژیم طالبان در فاریاب، به نظر می‌رسد که اعتراضات اخیر منبعث از پیام‌های برانگیزنده و تحریک‌آمیز دوستم و سایر رهبران جنبش ملی اسلامی افغانستان است؛ چیزی که در شعارهای معترضان نیز کاملاً مشهود بود. آن‌ها با سردادن شعار «زنده باد دوستم»، به سمت مراکز امنیتی و دولتی رژیم طالبان در ولسوالی دولت‌آباد فاریاب یورش بردند.

 

شاید اعتراضات اخیر در بدخشان و فاریاب آنگونه که انتظار می‌رود در آینده نزدیک به یک جنبش ملی و سراسری علیه رژیم طالبان منتهی نشود، اما هیچ تردیدی وجود ندارد که این رویدادها به‌عنوان جرقه‌ای در انبار باروت عمل خواهد کرد و خشم و نفرت انباشته مردم افغانستان از حاکمیت طالبان را در نهایت به یک خیزش همگانی علیه رژیم تبدیل کرده و سرآغاز یک جنبش ملی برای ایجاد تغییر در عالی‌ترین سطوح حاکمیت خواهد شد.

 

نکته دیگر این است که طالبان تاکنون نشان داده‌اند که علیه معترضان از حداکثر سبعیت و بی‌رحمی استفاده می‌کنند و با توسل به اهرم مشت آهنین برای فرونشاندن اعتراضات و تظاهرات، در تلاش هستند تا همچنان خود را شکست‌ناپذیر، مقتدر و مسلط بر اوضاع نشان دهند.

 

این رویکرد ممکن است در کوتاه‌مدت با پیامدهای مثبت و مورد انتظار رژیم حاکم همراه باشد، اما هیچ تردیدی وجود ندارد که تبدیل آن به یک رویه مستمر و پایدار، خشم و انزجار اجتماعی از حاکمیت طالبان را دوچندان خواهد کرد و انگیزه‌های انتقام‌جویانه از طالبان در میان اقشار مختلف مردم را گسترش خواهد داد.

 

بر بنیاد ارزیابی‌ها، اعتراضات اخیر در بدخشان و فاریاب در میان‌مدت ممکن است به تولد یک جنبش منظم ملی برای براندازی رژیم طالبان منجر شود و این چیزی است که در گذشته تاریخی افغانستان نیز بارها تجربه شده است.

 

نرگس اعتماد - جمهور