ترامپ و طالبان؛ بازی جدید با قواعد قدیمی

 

این منبع افزود که ایالات متحده با استناد به اظهارات شاهدانی که تأیید می‌کنند طالبان، محمودشاه حبیبی را بازداشت کرده و در مقر ریاست استخبارات این گروه نگه‌داری می‌کرده‌اند، از سفر امیرخان متقی به پاکستان جلوگیری کرده است.

 

او همچنین تصریح کرد: «طرف طالبان حالا ترامپ است، نه بایدن؛ و ترامپ در بازگرداندن شهروندان امریکایی اهل مماشات نیست. اگر طالبان خواهان هرگونه پیشرفت در روابط است، باید به بازداشت حبیبی اعتراف کند.»

 

آن‌چه در بالا به‌عنوان دلیل ممانعت امریکا از سفر امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، به پاکستان عنوان شده است، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های این اقدام به‌شمار می‌رود و نشان می‌دهد که ایالات متحده فشارها بر طالبان برای تعیین سرنوشت محمودشاه حبیبی را تشدید کرده است.

 

محمودشاه حبیبی چهره‌ای بحث‌برانگیز محسوب می‌شود که از نظر طالبان، عامل اصلی شناسایی محل زندگی ایمن‌الظواهری، رهبر ترور شده القاعده در کابل است و از سوی امریکا مأموریت داشته است.

 

اگرچه ایالات متحده هرگونه ارتباط میان محمودشاه حبیبی و ترور ایمن‌الظواهری را انکار می‌کند، اما فشارهای فزاینده واشنگتن بر طالبان برای تعیین سرنوشت حبیبی و آزادی او نشان می‌دهد که این مهره افغان-امریکایی تا چه اندازه برای مقامات دولت ترامپ اهمیت دارد.

 

با این حال گزارش‌ها حاکی از آن است که توانمندی طالبان برای تعیین سرنوشت حبیبی محدود است؛ زیرا او، حتی اگر تاکنون زنده باشد، به احتمال قوی در اختیار شبکه القاعده یا آن دسته از طالبان قدرتمندی قرار دارد که مستقیماً با القاعده در ارتباط هستند. بنابراین، فشارهای امریکا بر طالبان برای تعیین سرنوشت این مهره مرموز باید به اندازه‌ای قوی و تأثیرگذار باشد که پرقدرت‌ترین رده‌های تصمیم‌گیری طالبان را تحت تأثیر قرار دهد.

 

از این منظر، ممانعت از سفر برنامه‌ریزی‌شده امیرخان متقی به پاکستان، شاید از نظر دولت ترامپ، یک هشدار قدرتمند به طالبان باشد؛ پیامی که بربنیاد آن اگر به‌سرعت درباره پرونده محمودشاه حبیبی شفاف‌سازی نشود، پیامدهای آن به‌طور روزافزونی گسترش خواهد یافت.

 

با این‌ حال، بسیار ساده‌انگارانه خواهد بود اگر تصور کنیم تنها مشکل ترامپ با طالبان، سرنوشت پیچیده این شهروند افغان-امریکایی است و در صورت حل این پرونده آنگونه که دولت امریکا انتظار دارد، مشکلات به‌سرعت مرتفع شده و آرزوی دیرینه طالبان برای عادی‌سازی رابطه با واشنگتن تحقق خواهد یافت.

 

واقعیت این است که امریکایی‌ها همواره با استفاده از ابزارهای گوناگون، مطالبات زیاده‌خواهانه خود را بر طرف مقابل تحمیل می‌کنند، بدون آن‌که به تعهدات پیشین خود پایبند باشند. بنابراین، حتی اگر طالبان خواسته فعلی دولت امریکا برای آزادی محمودشاه حبیبی را برآورده کنند، بعید است که این پایان ماجرا باشد و تنش میان ترامپ و طالبان یک‌بار برای همیشه متوقف شود.

 

در مورد ترامپ، این نگرانی حتی می‌تواند بیشتر نیز باشد؛ زیرا او نشان داده که در استفاده بی‌پروا از زور و سایر ابزارها برای تحمیل و تحقق اهداف و نیات خود رنگ و دریغ نمی‌کند از آن سو نیز به هیچ اصل سیاسی و اخلاقی برای پایبند ماندن به تعهدات و توافقات پیشین اش معتقد و متعهد نیست.

 

او همچنین پیش از این بارها با حسرت از خروج نیروهای امریکایی از پایگاه استراتژیک بگرام یاد کرده، اشتیاق آشکار خود برای تسلط ایالات متحده بر این پایگاه را نشان داده و با تأکید بر این کلیشه که خروج نیروهای امریکایی از افغانستان به دستور جو بایدن «شرم‌آورترین لحظه تاریخ امریکا» بوده، نمایش قدرت طالبان با استفاده از تسلیحات امریکایی را به باد انتقاد گرفته است.

 

از جانب دیگر، امریکا هرگز نمی‌تواند تصور کند که با خروج نیروهای خود، اکنون این روسیه، چین، ایران و پاکستان هستند که در افغانستان جولان می‌دهند و جای خالی امریکا و متحدان غربی‌اش را پر کرده‌اند.

 

بنابراین، ممانعت از سفر امیرخان متقی به پاکستان توسط ایالات متحده، ممکن است به بهانه تعیین سرنوشت پیچیده محمودشاه حبیبی یا هر موضوع دیگری انجام شده باشد، اما واقعیت این است که هدف نهایی امریکا، تسلیم و تمکین کامل طالبان در برابر اراده هژمونیک و اهداف استراتژیک واشنگتن است، و این محدود به یک پرونده استخباراتی و امنیتی نخواهد ماند.

 

عبدالمتین فرهمند – جمهور