غیبت طالبان در نشست اسلام‌آباد؛ پیام جنگ قندهار برای سران پاکستان؟

 

وزارت خارجه طالبان اعلام کرد: "اگرچه کابل دعوتنامه رسمی اکو را دریافت کرده است، اما پس از ارزیابی‌های لازم، تصمیم گرفته شد که در این نشست شرکت نشود." مسئولان این گروه اعلام کردند که حضور در این جلسه از نظر منافع و دستاوردها سودمند ارزیابی نشده است.

 

در بیانیه وزارت خارجه افغانستان همچنین به اهمیت حفظ استقلال سیاسی و اقتصادی اشاره شده است. طالبان اعلام کردند که افغانستان همواره سیاست خود را بر اساس منافع ملی و بدون وابستگی به کشور خاصی تعیین می‌کند.

 

در همین حال، منابع پاکستانی به خبرنگاران گفتند که این تصمیم می‌تواند به روند گفت‌وگوها و همکاری‌های منطقه‌ای آسیب برساند. آن‌ها اعلام کردند که اکو یک فرصت مهم برای هماهنگی‌های اقتصادی و سیاسی در جنوب آسیا است و حضور افغانستان در آن ضروری است.

 

تصمیم طالبان برای عدم شرکت در نشست سازمان منطقه ‌ای اکو در اسلام آباد در شرایطی اتخاذ می شود که سال گذشته، ملا برادر؛ معاون اقتصادی نخست وزیر این رژيم برای شرکت در نشست اکو به باکو پایتخت آذربایجان سفر کرد و این رویداد، سرآغاز فصل جدیدی از روابط طالبان با اعضای این سازمان مهم منطقه ای ارزیابی شد.

 

با این حال، طالبان با رد دعوت رسمی پاکستان برای شرکت در نشست اکو نشان دادند که همچنان به مسیر خود برای فاصله گرفتن از اسلام آباد ادامه می دهند و حتی حاضر نیستند در چارچوب سازوکارهای مشترک منطقه ای مانند اکو نیز با پاکستان تعامل داشته باشند.

 

این تصمیم به وضوح، حامل این پیام برای دولتمردان پاکستانی است که طالبان دیگر نمی خواهند به عنوان یک گروه تروریستی مزدور آی اس آی شناخته شوند.

 

افزون بر این، بدیهی است که در نظام به شدت بسته و بسیط طالبان، همه راه ها به قندهار ختم می شود و این ملا هبت الله؛ رهبر اقتدارگرا، جاه طلب و خودکامه این رژيم است که در زمینه مسایل حساس مربوط به سیاست خارجی و روابط بین المللی طالبان، تصمیم می گیرد؛ بنابراین، مخالفت با شرکت نماینده طالبان در نشست منطقه ای اکو در اسلام آباد، بدون شک، تصمیم شخص ملا هبت الله بوده و این به معنای آن است که رهبر طالبان، همچنان نسبت به پاکستان، نگاه خصمانه دارد و حاضر نیست باب گفتگو، سازش و تعامل سیاسی و اقتصادی با همسایه جنوبی را باز کند.

 

از جانب دیگر، اگرچه اکو یک سازمان ماهیتا اقتصادی و فرهنگی است؛ اما رویکرد کشورهای عضو به این سازمان، صرفا اقتصادی و فرهنگی نیست؛ بلکه مسایل سیاسی نیز به طور ملموسی بر عملکرد این سازمان و نحوه تعامل اعضای آن، سایه می اندازد و آن را تحت تاثیر قرار می دهد؛ بنابراین، غیبت طالبان در نشست اسلام آباد، غلبه ملاحظات سیاسی بر معاملات اقتصادی را برجسته می کند و ابعاد منطقه ای بحران رابطه میان طالبان و پاکستان را در کانون توجه قرار می دهد.

 

تصمیم طالبان برای عدم شرکت در نشست اسلام آباد در شرایطی اتخاذ می شود که محافل سیاسی و رسانه ای پاکستان، اخیرا امیدوار بودند که تنش ها با کابل، کاهش یابد و پس از یک دوره طوفانی از تنش و توفان، آرامش به روابط دوجانبه بازگردد و گفتگوهای سازنده، تعاملات تجاری و همکاری های محدود مرزی، جای خود را به رویارویی های مرگبار نظامی، تقابل های نظامیان و مرزبانان و لفاظی های مبتنی بر نمایش قدرت، تهدید و تحریم بدهد. با این حال، طالبان همچنان آشتی ناپذیر نشان داده اند. آنها بر موضع خود در زمینه حمایت از تروریزم، از جمله کمک به تروریست های پاکستانی برای پیشبرد مبارزات مسلحانه خود علیه دولت اسلام آباد، پافشاری می کنند و در عین حال، نمی خواهند نیروی نیابتی و رژيم دست نشانده پاکستان به نظر برسند و هزینه های سنگین وابستگی راهبردی به حلقات امنیتی، جاسوسی و مذهبی پاکستان را بپردازند.

 

افزون بر این، طالبان ظاهرا به این نتیجه رسیده اند که حتی بدون حمایت های سنتی پاکستان نیز قادر به ادامه حیات سیاسی و اقتصادی خود هستند و به سادگی می توانند کسری های پرهزینه و زیانبار تعلیق تجارت با پاکستان و سیاست مرزهای بسته را با تقویت چندگانگی در روابط سیاسی و اقتصادی با سایر همسایگان و بازیگران منطقه ای، جبران کنند. به همین دلیل، نیازی به ترمیم سریع روابط آسیب دیده خود با پاکستان به بهای پذیرش سلطه اسلام آباد، دست کشیدن از آرمان های «جهادی» شان در کمک به تروریست های منطقه ای و چه بسا برانگیختن حساسیت افکار عمومی کاملا ضد پاکستانی افغانستان نمی بینند.

 

عبدالمتین فرهمند - جمهور