طالبان و سازمان ملل؛ تعامل دوجانبه یا معامله‌ای یک‌جانبه؟

 

او گفت: «نهادهای افغانستان باید به‌طور واقعی فراگیر باشند؛ به این معنا که از تمام گروه‌های قومی و بخش‌های مختلف جامعه افغانستان نمایندگی کنند... ما این موضوع را شرطی اساسی برای صلح پایدار در افغانستان می‌دانیم.»

 

او تأکید کرد که اداره طالبان باید به حقوق بشر احترام بگذارد و مانع استفاده سازمان‌های تروریستی از خاک افغانستان شود.

 

گوترش افزود: «ما به‌طور ویژه نسبت به آنچه در ارتباط با طالبان پاکستانی رخ داده و حمایتی که دریافت می‌کنند، عمیقاً نگران هستیم.»

 

این شرایط و نگرانی‌های سازمان ملل در حالی از سوی دبیرکل مطرح می‌شود که طالبان تاکنون به درخواست‌های مشابه این سازمان و نهادهای بین‌المللی پاسخ منفی داده‌اند و مدعی‌اند حاکمیت‌شان به اندازه کافی «فراگیر» است، هیچ گروه تروریستی خارجی در افغانستان فعالیت ندارد و ادعاهای پاکستان درباره حمایت طالبان از تروریست‌های ضدپاکستانی بی‌اساس است و بحران ناامنی را مسأله‌ای داخلی می‌دانند.

 

طالبان همچنین هیچ تعهدی به حقوق بنیادین بشر ندارند و برای کنوانسیون‌های جهانی حقوق بشر ــ که افغانستان نیز عضو آن‌هاست ــ هیچ احترام و اعتباری قائل نیستند.

 

به این ترتیب، اگرچه آقای گوترش «تعامل» با رژیم طالبان را بد و «قطع کامل رابطه» را بدتر دانسته و از این طریق رویکرد منفعلانه کنونی سازمان ملل در برابر طالبان را توجیه کرده است، اما واقعیت این است که آنچه میان این سازمان و طالبان جریان دارد، «تعامل» دوجانبه و مبتنی بر داد و ستد نیست؛ بلکه معامله‌ای یک‌طرفه است که در آن، سازمان ملل بنا به هر دلیلی به طالبان امتیاز می‌دهد، به این رژیم مشروعیت غیررسمی اعطا می‌کند و آن را به‌مثابه حاکم واقعی افغانستان پذیرفته است.

 

سازمان ملل با وجود درک این واقعیت‌های هولناک ــ از جمله قومی و ایدئولوژیک بودن حاکمیت طالبان، کنار گذاشته شدن بخش عظیمی از مردم افغانستان، حذف زنان از زندگی عمومی، نقض سیستماتیک حقوق بشر و تبدیل شدن افغانستان به کانون بزرگ تجمع، تربیت و توسعه تروریسم بین‌المللی که صلح و امنیت جهانی را تهدید می‌کند ــ همچنان چشم خود را بر این واقعیت‌ها بسته و به تعبیر گوترش به «تعامل» با طالبان ادامه می‌دهد.

 

آنچه میان طالبان و سازمان ملل جریان دارد، هرچه باشد، تعامل نیست؛ زیرا طالبان تاکنون به هیچ‌یک از تعهدات خود در قبال سازمان ملل عمل نکرده و خواسته‌ها و شروط به‌اصطلاح «اساسی» این سازمان را کاملاً نادیده گرفته‌اند. با این حال، هرگز نگران از دست دادن امتیازاتی که از سازمان ملل دریافت می‌کنند نیستند؛ زیرا مطمئن‌اند که این سازمان همچنان به معامله یک‌طرفه با این رژیم ادامه خواهد داد و حتی در برابر ضدانسانی‌ترین فتاوا و فرامین رهبر مستبد این گروه نیز به‌سادگی عقب‌نشینی می‌کند.

 

طالبان با ممنوعیت آموزش دختران، منع کار زنان، اجرای قانون ضدانسانی «امر به معروف» و اخیراً انتشار و اجرای اصول‌نامه قضایی خود ــ که دارای مفاد هولناک علیه حقوق بدیهی میلیون‌ها نفر از مردم افغانستان است ــ به‌خوبی از موضع منفعلانه سازمان ملل آگاه‌اند و اطمینان دارند که این سازمان هیچ اقدام پرهزینه‌ای برای متوقف کردن سیاست‌های سرکوبگرانه و اقدامات ضدبشری رژیم طالبان روی دست نخواهد گرفت.

 

بنابراین، با وجود طرح مکرر درخواست‌های سازمان ملل از طالبان توسط آنتونیو گوترش، انتظار نمی‌رود این موضع‌گیری تغییری در سیاست و رویکرد طالبان ایجاد کند یا به مردم افغانستان برای دستیابی به ابتدایی‌ترین حقوق انسانی‌شان کمکی برساند.

 

شاید با توجه به رفتار دوگانه و زدوبندهای پنهانی قدرت‌های بزرگِ مسلط بر شورای امنیت سازمان ملل در قبال افغانستان و رژیم طالبان، موضع منفعلانه کنونی سازمان ملل و شخص دبیرکل قابل درک باشد؛ اما در عین حال، این نگرانی نیز وجود دارد که سازمان ملل خود بخشی از یک بازی بزرگ برای به قدرت رساندن، تقویت و گسترش سیطره رژیم طالبان باشد. چیزی که مواضع دوگانه دبیرکل در انتقاد و تمجید از کارنامه طالبان در حوزه‌های مختلف به آن دامن می‌زند و تلاش‌های پیدا و پنهان سازمان ملل برای توسعه روابط با رژیم طالبان، زمینه‌سازی برای مشروعیت‌بخشی به آن و همزمان حذف هدفمند سایر جریان‌های سیاسی و جوامع قومی و مذهبی از معادلات سیاسی کشور، آن را تقویت و توجیه می‌کند.

 

نرگس اعتماد – جمهور