این واقعیت باعث می شود که آتش بس فعلی هم پیروزی تاکتیکی برای ایران باشد و هم فرصتی محدود برای آمریکا تا امتیاز دیپلماتیک بگیرد، اما اینکه آیا این توقف صرفاً یک وقفه کوتاه در مسیر یک رویارویی بزرگ تر است یا آغاز روند مدیریت پایدار تنش، به چند عامل بستگی دارد. اول، توان ایران در حفظ برتری عملیاتی و فشار منطقه ای. دوم، تمایل واشنگتن به پذیرفتن واقعی مفاد ۱۰گانه ایران و سوم، نقش اسرائیل و متحدان آمریکا که می توانند هر لحظه معادله را برهم بزنند و همچنین حضور بازیگران فرامنطقهای مانند چین و روسیه که ممکن است روند مذاکرات را تحت تاثیر قرار دهند.
بنابراین بسیار بعید به نظر می رسد که آمریکا بخش زیادی از این مفاد 10 گانه را بپذیرد. این آتش بس بیشتر شبیه یک فرصت تاکتیکی و وقفه موقت برای تثبیت موقعیتها، آزمایش اراده طرفین و فشار دیپلماتیک است و تنها در صورت شکل گیری توافق چند جانبه و تضمین های مشخص می تواند تبدیل به روندی پایدار شود، در غیر این صورت، همانند تجربه جنگ 2006 لبنان و بحران های مشابه منطقه ای، احتمال بازگشت سریع تنش ها و یک رویارویی بزرگ تر همچنان بسیار بالاست.
این وقفه به هر دو طرف اجازه میدهد چند کار را همزمان انجام دهند. اول، ارزیابی نتایج مرحله قبلی تنش. دوم، تنظیم راهبرد های جدید. و سوم، بررسی این که آیا مسیر مذاکره میتواند هزینههای بحران را کاهش دهد یا نه.
در طرف مقابل، ایران نیز با محدودیت های خاص خود رو به رو است. هر چند تهران تلاش می کند در برابر فشارهای خارجی بازدارندگی خود را حفظ کند، اما ادامه یک درگیری طولانی میتواند فشار اقتصادی و سیاسی را در داخل کشور افزایش دهد. همچنین بسته نگه داشتن طولانی مدت تنگه هرمز هم خطر اجماع بین المللی را دارد.
بنابراین برای ایران نیز آتش بس موقت می تواند فرصتی باشد برای کاهش شدت بحران، حفظ توان بازدارندگی و هم زمان آزمودن مسیرهای دیپلماتیک.
سرنوشت این آتش بس به این بستگی دارد که آیا مذاکرات میتواند به نوعی توازن قابل قبول برای هر دو طرف برسد یا خیر؟ اگر چنین توازنی شکل بگیرد، آتش بس ممکن است به مرحلهای از کاهش تنش تبدیل شود. اما اگر اختلافات اصلی باقی بماند، این آتش بس تنها یک مکث کوتاه در میانه رقابتی طولانی خواهد بود. رقابتی که همچنان در میدان سیاست، اقتصاد و امنیت ادامه خواهد داشت.
لذا، تنش میان ایران و ایالات متحده آمریکا بار دیگر به نقطه ای رسیده که جنگ و مذاکره هم زمان در حال حرکت اند. در خاورمیانه، بسیاری از آتش بس ها پایان بحران نبوده، بلکه مکثی برای باز تنظیم قدرت بودهاند. اکنون نیز توقف کوتاه درگیری ها بیش از آنکه نشانه آرامش باشد، یادآور رقابتی عمیق بر سر موازنه قدرت در منطقه است. پرسش اصلی این است که آیا این آتش بس مسیر تازهای برای مهار تنش باز میکند، یا تنها وقفه ای کوتاه پیش از مرحله بعدی رویارویی است ؟
خبرگزاری جمهور- مهدی حسینی
