پس از بازتاب گسترده استفتای اخیر حضرت آیت‌الله العظمی سید علی سیستانی در رسانه‌های منطقه و تمرکز برخی تحلیل‌ها بر پیامدهای آن برای شیعیان در کشورهای مختلف، واکنش‌های تازه‌ای از سوی شماری از علمای نجف‌اشرف و طلاب حوزه علمیه وابسته به این مرجع عالیقدر منتشر شده است.

به گزارش خبرگزاری جمهور؛ این گروه از علما در توضیحی نوشته‌اند: «مؤمنین مطلع باشند! مطلب نشرشده در سایت دفتر حضرت آیت‌الله العظمی سیستانی مربوط به یک مورد خاص است و عمومیت ندارد. چنانچه امامان جماعت دارای شرایط ذکرشده در رساله عملیه باشند، مؤمنین می‌توانند به آنان اقتدا کنند.»

با این حال، در این توضیح مشخص نشده که منظور از «عدم عمومیت» دقیقاً چیست.

تحلیل‌گران امور دینی باور دارند که این استفتا ناظر به وضعیت علمای جغرافیای افغانستان است؛ علمایی که از ریاست حج و اوقاف طالبان معاش دریافت می‌کنند و گاه در مواضع رسمی و تبلیغاتی از این گروه حمایت می‌نمایند.

به گفته آنان، حکومت طالبان به دلیل رویکردهای سخت‌گیرانه و تبعیض‌آمیز، «حکومتی ظالم» شناخته می‌شود و از سوی دیگر، روشن شده که شماری از رهبران این گروه، شیعیان را «مشرک» دانسته‌اند.

برهمین اساس، همکاری برخی از علمای شیعه با طالبان از نگاه فقهی «معاونت با ظلمه» تلقی شده و اقتدا به آنان توصیه نمی‌شود.

در کنار این موارد، منابع عایداتی حکومت طالبان نیز مورد انتقاد قرار گرفته است؛ از جمله دریافت کمک‌های کشور‌های غیرمسلمان، به‌ویژه آمریکا، قاچاق موادمخدر، وضع مالیات‌های سنگین بر شهروندان فقیر و استخراج معادن برخلاف اراده مردم. تحلیل‌گران تأکید می‌کنند که این موضوعات، مشروعیت فقهی چنین درآمدهایی را مخدوش می‌سازد.

از سوی دیگر، آگاهان دینی تصریح می‌کنند که این بحث، در مورد علمای جمهوری اسلامی ایران صدق نمی‌کند؛ زیرا در رأس حکومت ایران یک فقیه و مرجع تقلید قرار دارد، حکومت از دولت‌های غیرمسلمان پول دریافت نمی‌کند و ممکن است وجوه پرداخت‌شده به علما و خطبا، از محل «وجوهات شرعیه» تأمین شود.

کارشناسان احتمال می‌دهند استفتای اخیر توسط شماری از شیعیان افغانستان مطرح شده باشد؛ موضوعی که در فضای مذهبی و سیاسی کشور نیز بازتاب گسترده داشته است.

این مباحث در حالی مطرح می‌شود که طی سال‌های اخیر طالبان شماری از علما و منابر شیعه را در داخل افغانستان به‌کار گرفته‌اند تا در حمایت از این گروه تبلیغ کنند یا در تجمعات سیاسی شرکت نمایند؛ در حالی‌که حکومت طالبان در چهار سال گذشته بیشترین فشارها و محدودیت‌ها را بر جامعه شیعه اعمال کرده و حتی برخی از اعضای این گروه، شیعیان را تکفیر نیز کرده‌اند.

خبرگزاری جمهور- کابل