به گزارش خبرگزاری جمهور وزارت تحصیلات عالی طالبان در اقدامی تازه، با توزیع یک تعهدنامه از دانشجویان خواسته است تا به پیروی از مذهب حنفی متعهد شوند؛ اقدامی که نگرانیها از افزایش فشارهای مذهبی و تلاش برای یکدستسازی دینی در نهادهای آموزشی را تشدید کرده است.
براساس یک نسخه از این تعهدنامه که به دست خبرگزاری جمهور رسیده، در ماده ششم آن از دانشجویان خواسته شده است تعهد کنند که از دستورهای مذهب حنفی پیروی میکنند. در متن این ماده آمده است: «مردم افغانستان در جامعه اهل سنت پیرو مذهب امام اعظم ابوحنیفه رحمهالله هستند.»
در همین حال، شماری از دانشجویان شیعهمذهب، بهویژه در ولایتهای شمالی کشور، میگویند که اجباری شدن چنین تعهدی، فضای تحصیلی را برای آنان دشوارتر کرده است. به گفته این دانشجویان، آنان پیش از این نیز با مواردی از تبعیض در محیطهای دانشگاهی روبهرو بودهاند.
یکی از دانشجویان دانشگاه فاریاب به خبرگزاری جمهور گفته است: «در گذشته نیز بسیاری از دانشجویان شیعه به دلیل تبعیض مجبور به ترک خوابگاه (لیلیه) شدهاند و در صنوف درسی نیز بارها به دلیل تعلقات مذهبی مورد تحقیر قرار گرفتهاند.»
این در حالی است که طالبان همواره تلاش کردهاند خود را بهعنوان نظامی ملی و بهدور از تبعیض معرفی کنند و حتی با برخی چهرههای شیعه در داخل کشور روابطی برقرار کردهاند. با این حال، شواهد میدانی، به گفته منتقدان، نشان میدهد که این گروه نهتنها روابط مطلوبی با اقلیتهای مذهبی ندارد، بلکه در مواردی دیدگاههای سختگیرانهای نسبت به آنان اتخاذ کرده است.
گزارشها همچنین نشان میدهد که طالبان پس از به قدرت رسیدن، تدریس فقه جعفری را در دانشگاههای بامیان و دایکندی متوقف کرده و در سال ۱۴۰۲ خورشیدی، دپارتمنت فقه جعفری را به «فقه و قانون» تغییر دادهاند.
در سال ۱۴۰۳ نیز دستور جمعآوری کتابهای فقه جعفری در مکاتب بامیان صادر شد؛ اقدامی که بهدنبال واکنشها و کمبود منابع درسی، بهصورت موقت متوقف شد و تدریس این مضمون ادامه یافت.
در همین حال، منابعی از ریاست معارف بامیان به خبرگزاری جمهور گفتهاند که ادامه تدریس فقه جعفری در این ولایت ممکن است موقتی باشد و با توزیع نصاب جدید، این مضمون بهطور کامل از برنامههای درسی حذف خواهد شد. به گفته این منابع، اظهارات اخیر مقامهای محلی طالبان درباره ادامه تدریس این مضمون، بیشتر با هدف جلوگیری از واکنشهای احتمالی مطرح شده است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که نگرانیها از محدود شدن آزادیهای مذهبی و افزایش فشار بر اقلیتهای دینی در افغانستان همچنان رو به افزایش است.