شماری از خبرنگاران کشور که زیر حاکمیت طالبان به فعالیت رسانهای ادامه میدهند، از وضعیت شکننده و «انحراف از رسالت اصلی» در حرفه خبرنگاری شان گلایه مند هستند و میگویند فشارهای سیاسی و اقتصادی، آنان را ناخواسته به سمت بازتاب دیدگاههای رسمی طالبان سوق داده است.
یکی از خبرنگاران، در گفتوگو با خبرگزاری جمهور میگوید: پس از سالها تجربه کاری، وضعیت کنونی رسانهها بسیار نگرانکننده است . به گفته او، فعالیت رسانهای که زمانی یک رسالت حرفهای و اجتماعی بود، اکنون برای بسیاری، بدون توجه به مسئولیت های خبرنگاری فقط وسیلهای برای تأمین معیشت شده است.
او میافزاید: «در حالی که میدانم در شرایط کنونی نمیتوانم کارم را بهصورت حرفهای انجام دهم، اما برای تأمین نفقه خانواده مجبور به ادامه فعالیت هستم؛ این وضعیت هم خستهکننده است و هم با عذاب وجدان همراه است.»
به گفته این خبرنگار، اصول اساسی حرفه خبرنگاری، از جمله بیطرفی و جستوجوی حقیقت، بهشدت آسیب دیده است. او میگوید: «خبرنگار باید بازتابدهنده واقعیتهای جامعه باشد، اما اکنون در عمل به بلندگوی دیدگاههای رسمی تبدیل شدهایم و بیطرفی ما کاملا از میان رفته است.»
او همچنین از توقف گزارشهای تحقیقی در رسانه های فعال داخل افغانستان سخن میگوید و تأکید میکند که در شرایط فعلی، خبرنگاران ناچارند ابتدا دستاوردهای نهادهای محلی طالبان را بازتاب دهند و سپس به سراغ دیدگاه شهروندان بروند؛ شهروندانی که به دلیل ترس، اغلب دست به خودسانسوری میزنند.
در همین حال، یکی دیگر از خبرنگاران نیز از کاهش اعتماد عمومی به رسانهها خبر داده و میگوید: «مردم دیگر دیدگاه مثبتی نسبت به رسانهها ندارند. برخی خبرنگاران و مسئولان رسانهها در قبال دریافت پول، به نفع طالبان تبلیغ میکنند و برخی دیگر نیز ناخواسته در همین مسیر قرار گرفتهاند، زیرا امکان نشر دیدگاههای متفاوت را ندارند.»
او می افزاید: برخی خبرنگاران معتقدند که مفهوم بیطرفی در رسانهها کمرنگ شده و بسیاری از رسانهها در جهان نیز تحت تأثیر منابع مالی خود عمل میکنند.
این خبرنگار میافزاید: «برخی به این باور رسیدهاند که دوره رسالتمندی رسانهها گذشته است و رسانهها به سمت مقیّد شدن حرکت کردهاند؛ دیدگاهی که میتواند چالشهای جدی برای استقلال رسانهها ایجاد کند.»
در عین حال، خبرنگار دیگری وضعیت کلی رسانهای کشور را «بحرانی» توصیف کرده و میگوید: «با نگاهی کوتاه به محتوای رسانهها و شبکههای اجتماعی، میتوان دریافت که فضای رسانهای افغانستان با چالشهای جدی مواجه است.»
به گفته او، تمرکز برخی رسانههای داخلی بر بازتاب دیدگاههای رسمی، نبود گزارشهای تحقیقی، و انتشار محتوای کماهمیت یا غیرمرتبط با نیازهای جامعه، از جمله مشکلات عمده در این حوزه است.
این خبرنگار همچنین از عملکرد برخی نهادهای مدعی حمایت از خبرنگاران انتقاد کرده و میگوید: «برخی از این نهادها بیشتر جنبه اقتصادی پیدا کردهاند و به جای حمایت واقعی از خبرنگاران، به فعالیتهای انتفاعی روی آوردهاند.»
با این حال، مجموع این روایتها نشان میدهد که خبرنگاران در افغانستان با چالشهای چندبعدی، از جمله فشارهای سیاسی، محدودیتهای حرفهای و مشکلات اقتصادی روبهرو هستند؛ چالشهایی که به گفته آنان، مسیر فعالیت رسانهای را از رسالت اصلی خود دور کرده است.
خبرگزاری جمهور- کابل