پنجشیر، ولایتی که روزگاری به عنوان دژ تسخیرناپذیر شناخته میشد، امروز بر اساس گزارشهای موثق رسیده به خبرگزاری جمهور، به یک زندان کلان، مخوف و بسته برای ساکنان اصیل آن تبدیل شده است. منابع محلی تصویر وحشتناکی از خفقان شدید، نقض سیستماتیک حقوق بشر و ترور سایه به سایه را در این ولایت کوهستانی ترسیم میکنند؛ جایی که سادهترین رفتارهای روزمره و سنتی انسانی، امروز میتواند به قیمت جان شهروندان تمام شود.
در پنجشیرِ تحت کنترل طالبان، حتی حق ابتدایی معاشرت و گفتگو نیز از مردم سلب شده است. جوّ امنیتی و استخباراتی به قدری اختناق آور است که حتی دو نفر نمیتوانند آسوده در کنار هم بنشینند و با یکدیگر صحبت کنند. تجمعهای دو یا چند نفره به سرعت توسط جنگجویان طالبان به عنوان نشستهای مشکوک تلقی شده و منجر به بازداشت، شکنجه و بازجوییهای بیرحمانه میشود؛ فضایی از بیاعتمادی و ترس که مردم را حتی از نزدیکانشان نیز بیمناک کرده است.
همزمان با این خفقان امنیتی، حریم خصوصی خانهها نیز دیگر هیچ حرمتی ندارد. جنگجویان طالبان به طور مداوم و به بهانههای واهی، شبهنگام به خانههای مسکونی یورش میبرند، جوانان و مردان را با خود میبرند و در بسیاری از موارد، این افراد هرگز به خانه برنمیگردند. جسد تیرباران شده این بازداشتشدگان شبانه، پس از چند روز در گوشه و کنار ولایت پیدا میشود که نشاندهنده جریان داشتن یک سلسله اعدامهای صحرایی و خودسرانه برای سرکوب هر شهروند مشکوک است.
تکاندهندهترین بخش این وضعیت، رفتار با چوپانها و دامداران پنجشیری است که اوج پارانویای امنیتی حاکمان فعلی را نشان میدهد. منابع محلی به خبرگزاری جمهور می گویند: پیش از این، طالبان برای کنترل کوهپایهها سیستم عجیبی را پیاده کرده بودند؛ چوپان ها باید صبحگاه، تمام گوسفندان و بزها و مال خود را پیش از رفتن به کوه برای شمارش حاضر میکردند و شامگاه نیز موقع بازگشت، آمارگیری تکرار میشد. اگر حتی یک رأس گوسفند کم میبود، فرض بر این گذاشته میشد که به نیروهای جبهه مخالف داده شده و مجازات این گوسفندِ گمشده، تیرباران فوری و صحرایی چوپان بود. حال منابع محلی تایید میکنند که اوضاع از این هم وخیمتر شده و طالبان به طور کلی بردن گله های دام به کوهها را ممنوع کردهاند؛ تصمیمی که عملاً شاهرگ معیشتی هزاران خانواده را قطع و فقر مطلق را بر مردم پنجشیر حاکم کرده است.
در کنار این محدودیتهای شدید؛ طالبان در راستای سانسور شدید خبری و جلوگیری از درز گزارشهای جنایاتشان به رسانهها، استفاده از تلفنهای هوشمند را نیز در سراسر پنجشیر ممنوع اعلام کردهاند. داشتن تلفن هوشمند به معنای دسترسی به کمره و انترنت است؛ ابزاری که طالبان آن را برای مستندسازی رفتارهای خود خطرناک میدانند و هرکسی را که با این مدل گوشیها دستگیر کنند، با اتهامات سنگین استخباراتی مواجه میسازند تا ارتباط پنجشیر با جهان بیرون کاملاً قطع بماند.
تحلیلگران سیاسی با کنار هم قرار دادن این شواهد به این باورند که تبدیل پنجشیر به یک زندان بدون سقف، ممنوع کردن معیشت، سلب آزادی بیان و ارتکاب ترور مداوم، فراتر از تدابیر امنیتی ساده بوده و هدف آن پیادهسازی یک استراتژی کوچ اجباری خاموش است تا زندگی را برای باشندگان اصلی پنجشیر غیرقابل تحمل کنند.