مهاجران بی‌پناه؛ از نامهربانی همسایگان تا ترس از طالبان

وزیر صحت عامه طالبان، اخراج اجباری مهاجران افغان از پاکستان و ایران را نشانگر ترس این کشورها از پیشرفت افغانستان عنوان کرد و افزود که مهاجران افغان در این کشورها با آزار و اذیت و مصادره اموال‌شان مواجه‌اند.

 

نورجلال جلالی همچنین از افغان‌های مهاجر خواست تا به کشور بازگردند و در بازسازی و توسعه افغانستان سرمایه‌گذاری کنند.

 

او گفت: «افغان‌ها با عرق‌ریزی و زحمات خود اموال و دارایی‌ها را در این کشورها [ایران و پاکستان] فراهم کرده‌اند که اکنون از نزدشان سلب می‌شود و به گونه اجباری اخراج می‌شوند.»

 

به گفته این مقام طالبان، کشورهای همسایه به‌ویژه پاکستان «تحمل پیشرفت افغانستان را ندارند و مهاجران افغان را مورد آزار و اذیت قرار می‌دهند.»

 

این در حالی است که به باور منتقدان، بخش بزرگی از اقداماتی که علیه مهاجران افغان در کشورهای همسایه به ویژه پاکستان صورت می‌گیرد، اهداف سیاسی و امنیتی دارد و اصولاً ارتباطی به خود مهاجرین ندارد.

 

به بیان واضح‌تر، در حال حاضر بزرگترین قربانی تنش‌های طالبان با همسایگان، مهاجرین هستند؛ همان چیزی که در طول سال‌های گذشته نیز بارها در جریان بروز تنش‌های سیاسی و امنیتی میان حکومت حاکم بر کابل و کشورهای همسایه میزبان مهاجرین افغان رخ داده بود.

 

برخورد سختگیرانه، خصمانه و ضد انسانی پاکستان علیه مهاجرین افغان پیش از آنکه ریشه در مشکلات ناشی از حضور انبوه مهاجران در این کشور همسایه داشته باشد، متاثر از روابط تنش آلود اسلام آباد با رژیم طالبان در افغانستان است.

 

مقامات پاکستانی به طور آشکار از اخراج مهاجرین به مثابه یک سلاح یا اهرم فشار بر رژیم طالبان استفاده می‌کنند. آنها با طرح اتهامات واهی از جمله حضور فغان‌ها در اعتراضات ضد دولتی و مشارکت آنها در حملات تروریستی، اقدامات ضد انسانی خود علیه مهاجران را موجه جلوه می‌دهند و اعتراضات و انتقادات گسترده نسبت به سرکوب، اخراج و ضبط اموال مهاجرین در پاکستان را مردود می‌دانند.

 

این در حالی است که گروه‌های هدف پاکستان در موج دوم اخراج مهاجرین نه تنها پناهجویان فاقد مدارک اقامت قانونی در این کشور؛ بلکه حتی مهاجرینی هستند که سال‌ها در پاکستان زندگی کرده و از مدارک اقامت معتبر برخوردار اند.

 

خود مقامات پاکستانی نیز اذعان می‌کند که شماری از کسانی که ممکن است در موج دوم اخراج گسترده مهاجرین افغان به افغانستان بازگردانده شود، متولد پاکستان هستند، اصولاً کشور خود را ندیده‌اند و بر اساس زبان و آداب و فرهنگ پاکستانی پرورش یافته اند.

 

با این همه، مقامات اسلام آباد با تاکید بر مواضع ضد انسانی، مهاجرستیزانه و مخالف رویکرد حسن همسایگی شان، اقدام به ابطال مدارک اقامتی ین مهاجران کرده و آنان را مجبور به خروج اجباری از پاکستان می‌کنند.

 

در این میان، گزارش‌های هولناک، تکان دهنده و رقت انگیزی از فرایند بازداشت و مصادره اموال پناهجویان توسط پولیس پاکستان نیز منتشر شده که حتی با رویه معمول در زمینه اخراج اجباری پناهجویان نیز منافات دارد و عملاً بیانگر اعلام جنگ پاکستان علیه مهاجرین بی دفاع افغان است.

 

با این همه اما نمی‌توان ادعا کرد که این تنها همسایگان هستند که با اعمال سیاست‌های ظالمانه و ضد انسانی، زندگی را بر مهاجران افغان تنگ کرده‌اند. واقعیت این است که مقصر درجه یک این بحران، سردمداران فاسد و فاشیست و بی کفایت سیاسی افغانستان در چند ده سال اخیر به ویژه طالبان هستند؛ گروهی که تا دیروز به نیابت از کشورهای همسایه، مردم افغانستان را به خاک و خون می‌کشاند و با تحمیل جنگ‌های خونین و ویرانگر، موجب مهاجرت‌های میلیونی مردم می‌شد، امروز با تسلط غاصبانه بر قدرت و سلب بدیهی‌ترین حقوق اجتماعی و سیاسی مردم و ایجاد یک بحران اقتصادی فاجعه بار و ویرانگر، زندگی در داخل کشور را به جهنم تبدیل کرده و موجب شکل‌گیری موج تازه مهاجرت‌های گسترده شهروندان افغان به کشورهای همسایه و جهان شده‌ است.

 

درست به همین دلیل است که افزون بر مصایب و فجایعی که این روزها بر مهاجران و پناهجویان افغان از سوی دولت پاکستان تحمیل می‌شود، ترس از بازگشت به افغانستان زیر سلطه طالبان، درد و رنج مهاجران را دوچندان می‌کند و بر بیم و هراس آنها نسبت به آینده زندگی در کشوری که در آن کمترین حق انسانی و شهروندی ندارند می‌افزاید.

 

بنابراین اظهارات و موضع‌گیری‌های تند و تهاجمی مقامات طالبان علیه کشورهای همسایه به ویژه پاکستان، حتی اگر مبتنی بر واقعیت‌های جاری در زمینه سرکوب، بازداشت، اخراج و مصادره اموال مهاجران توسط کشورهای میزبان باشد از رژیم حاکم رفع مسئولیت نمی‌کند و از نقش و سهم مستقیم رهبران طالبان در رقم زدن مهاجرت‌های مرگبار و ایجاد مصائب فاجعه بار ناشی از آن نمی‌کاهد.

 

نرگس اعتماد - جمهور