چرا پاکستان به افغانستان حمله نظامی نمی‌کند؟

 

خان اچکزی، خطاب به طالبان گفت که پاکستان نمی‌تواند بازی دوگانه را تحمل کند و افزود: این حمله تروریستی تمام خطوط اصلی امنیت ملی پاکستان را نقض کرده و آنها باید درباره حملات انتقام‌گیرانه‌ در افغانستان غور کنند.

 

او گفت که باید عملیات ویژه هدفمند و حملات هوایی در افغانستان اجرا شود.

 

وی افزود: فقط واکنش نشان دادن کافی نیست؛ بلکه باید به فکر حملات تلافی‌جویانه در افغانستان، عملیات ویژه، حملات هوایی، بستن مرزها با افغانستان و تخلیه همه مهاجران افغان بود.

 

این مقام پاکستانی گفت که به طالبان افغان باید پیامی فرستاده شود که هیچ گونه بازی دوگانه دیگر تحمل نخواهد شد.

 

پس از حمله روز سه شنبه، وزارت خارجه پاکستان، سرپرست سفارت طالبان در اسلام آباد را احضار کرد و خواستار اقدام عملی علیه تروریزم و محکومیت حمله اخیر شد.

 

آنچه از سوی وزیر اطلاعات دولت ایالتی بلوچستان پاکستان مطرح شده، یکی از شدیدترین مواضعی است که یک مقام پاکستانی علیه دولت طالبان در افغانستان، اتخاذ می کند. این می تواند یکی دیگر از نشانگان واضح از تیرگی روابط دوطرف باشد؛ روابطی که به دلیل اتهامات و ادعاهای پاکستان مبنی بر تشدید حملات مرگبار تروریستی از مبدأ افغانستان در خاک آن کشور، روز به روز بدتر شده است. 

 

با اینهمه، یکی از مواردی که موجب شگفتی و سردرگمی می شود این است که پاکستان، علیرغم اتخاذ مواضع تند علیه رژيم طالبان در افغانستان و نارضایتی از حمایت های پیدا و پنهان این رژیم از تروریزم، هنوز هیچ اقدام عملی سختگیرانه یا انتقام جویانه ای انجام نداده است.

 

شماری از کارشناسان می گویند که این جنگ لفظی شاید بخشی از بازی سیاسی و تبلیغاتی برای اتهام زدایی از رژيم طالبان به دلیل وابستگی آن به پاکستان باشد. در افغانستان، بسیاری از مردم، رژيم طالبان را دست نشانده پاکستان می دانند و این تنها یک اتهام نیست؛ بلکه ریشه های نیرومندی در خاستگاه و زیستگاه رهبران و جنگجویان طالبان در مناطق قبایلی و مدارس مذهبی پاکستان دارد.

 

بربنیاد برخی گزارش ها هنوزهم خانواده ها و فرزندان رهبران ارشد طالبان و شبکه حقانی در پاکستان هستند و در مکاتب و دانشگاه های آن کشور درس می خوانند؛ زیرا طالبان در افغانستان به دستور پاکستان، مکاتب و دانشگاه ها را به روی دختران بسته و مانع از تحصیل و کار دختران و زنان می شوند.

 

نکته دیگری که به تردیدها درباره واقعی بودن تهدیدها و هشدارهای مقامات پاکستانی علیه طالبان دامن می زند، این است که در زمان نظام جمهوری، مناطق مرزی افغانستان، همواره آماج حملات راکتی و بعضا هوایی پاکستان قرار می گرفت و این امر، اعتراضات شدید و مکرر افغانستان را برمی انگیخت.

 

با این وجود، به جز انگیزه ها و عواملی مانند وابستگی مستقیم و همه جانبه رژيم طالبان به پاکستان، یکی دیگر از دلایل امتناع اسلام آباد از انجام عملیات ویژه نظامی یا حملات هوایی بر افغانستان، احتمالا هراس پاکستان از پیامدهای غیرقابل مهار تقابل با طالبان است. 

 

پاکستان که خود طالبان را به وجود آورده، بدون شک، بهتر از هر کس دیگری ماهیت و هویت این گروه را می شناسد و از قدرت آن گروه برای بسیج افراط گرایان توسط هرکسی که اراده دشمنی با آنها را داشته باشد، آگاه است. همین اکنون هم پاکستانی ها مدعی اند که گروه های «تروریستی» در «بیعت» ملا هبت الله، عامل خونریزی و خشونت در پاکستان اند و طالبان نمی خواهند آنها را مهار کنند.

 

علیرغم درخواست صریح اسلام‌ آباد از کاردار طالبان مبنی بر محکومیت حمله خونین خیبرپختونخوا، ذبیح الله مجاهد تنها به یک «ابراز تاسف» ساده اکتفا کرد و از محکومیت این حمله به طور آگاهانه پرهیز نمود. 

 

بنابراین، شاید یکی از دلایلی که پاکستان تاکنون نخواسته بر اهدافی در داخل خاک افغانستان، حمله نظامی کند، این است که واقعا از قدرت گرفتن افراط گرایان و بسیج ارتش های تروریستی علیه خود توسط طالبان می ترسد و نمی خواهد با پیامدهای مرگبار، خونین و خشن این رویداد در سراسر پاکستان رو به رو شود.

 

از آنسو اما رویکرد محتاطانه و محافظه کارانه کنونی دولت و ارتش پاکستان در قبال یک رژيم حامی تروریزم در همسایگی شان، هزینه های سنگینی را بر امنیت ملی پاکستان در درون مرزهای آن کشور به بار آورده که تحمل تکرار حمله هایی مانند آنچه روز سه شنبه در دیره اسماعیل خان رخ داد را بسیار دشوار می کند؛ بنابراین، اظهارات وزیر اطلاعات ایالت بلوچستان نشان می دهد که پاکستانی ها روز به روز برای اتخاذ تصمیم های سخت علیه رژیم دست نشانده شان در کابل، متحمل فشارهای مضاعف می شوند.

 

عبدالمتین فرهمند - جمهور